Nu bezig:
Themamaand over hulpmiddelen
Bekijk activiteit

Oud geleerd, oud gedaan

Geschreven door Mariëtte

25 november 2025
(laatst bijgewerkt op 25 november 2025)

Een leven lang leren

Het probleem

Sinds ik op mezelf woon, zo’n tien jaar inmiddels, heb ik moeite om mijn huis opgeruimd te houden. Moeite met overzicht houden is een autismekenmerk dat ik al mijn hele leven bij me draag. Ik probeerde en probeerde, maar het resultaat was – en is – altijd rommelig. Opruimen kost me gewoon veel energie. Om hulp vragen doe ik niet zo snel, maar een maand geleden merkte ik dat ik uit mezelf niet verder kwam. Ik nam me voor om het probleem voor te leggen aan mijn autismecoach. Als zij met me mee kan kijken, dacht ik, kan ze misschien vertellen waar het bij mij misgaat.

Voorbereiding

’s Ochtends voor de afspraak keek ik even mijn huiskamer rond. Ik moest het natuurlijk wel voorbereiden, zodat ik direct aan de slag kon met mijn autismecoach. Anders is het zonde van de tijd. Vol goede moed pakte ik alvast de rol met vuilniszakken. Zo, kan ik tenminste direct de spullen die weg kunnen ergens in stoppen. Mijn kamer rondkijkend besloot ik dat we het beste konden beginnen met het mandje met spullen zonder vaste plek. 

Gestrest

Om half elf kwam mijn coach binnen. “Zullen we met opruimen beginnen?” stelde ik voor. “Ik ga opruimen en jij observeert mij, goed?” Zo gezegd, zo gedaan. Ik was nog geen minuut bezig of mijn coach onderbrak me al. “Hoe voel je je?”
“Hoezo?” antwoordde ik. “Een beetje gestrest volgens mij, mijn hartslag is hoog.”
“Ik zie het aan je”, antwoordde ze. “Kom maar eerst even tot rust, even diep ademhalen.”
Even later begon ik met poging twee. Binnen 30 seconden was het weer raak. Gestrest en hoge hartslag. Nee toch zeker! Wat gebeurt er toch in mijn hoofd?
“Ik raak opnieuw gestrest volgens mij”, zei ik.
“Ik merk het ook. Waar maak je je druk om?”
“Ik wil alles zo goed en snel mogelijk doen.”
De volgende vraag van mijn coach was simpel, maar o zo confronterend: “Waarom?”

Confrontatie

Ik zakte terug op mijn stoel en dacht even na. “Nou, gewoon, zo doe ik het altijd. Maar zo te zien is dat niet de goede aanpak.” We spraken af dat ik het nog eens zou proberen, maar nu zonder het snelheidsrecord te willen verbreken. Nu ging het twee minuten beter, maar zodra ik aan een onoverzichtelijk stapeltje begon, ging het weer mis. 

“Ik raak weer gestrest volgens mij. Ik vind dit een heel moeilijk stapeltje om uit te zoeken.” 

“Dan ga je te snel”, zei mijn coach. “Je moet het op je gemak doen”. 

Ze had helemaal gelijk. Toen ik de spullen één voor één pakte en rustig nadacht, ervoer ik al veel minder stress.

Evaluatie

Hierna keken we samen hoe het gegaan was. Als eerste kreeg ik een groot compliment: “Je kunt het al super goed, je hebt geen hulp van mij nodig gehad om op te ruimen.” 

“Ja, dat klopt, volgens mij is het grootste probleem dat ik me veel te druk maak. Ik wil te veel en leg de lat te hoog”, antwoordde ik. 

Samen spraken we een plan van aanpak af: iedere keer als ik op ging ruimen, zou ik ervoor even rustig ademhalen, en we bedachten dat ik rustgevend geluid zou afspelen tijdens het opruimen. Ik koos voor het geluid van de zee.

Oefenen

De weken erna ging ik met deze aanpak aan de slag. Er was alleen één ding dat me mateloos ergerde. De snelheid. Of liever gezegd, het gebrek eraan. De enige manier om niet gestrest te raken was op het gemak een voorwerp oppakken, bedenken waar ik het ’t beste op kon bergen, vervolgens naar die plek gaan, het voorwerp wegleggen, teruglopen en dat weer herhalen. Zó irritant! Ik besloot het tijdens het volgende gesprek met mijn coach te bespreken.

De oplossing

Tijdens onze volgende afspraak stonden we weer bij de rommelige tafel en legde ik mijn probleem uit. “Kijk, dit ergert me. Als ik zonder stress wil opruimen, moet ik eerst uitkiezen wat ik wil pakken, bedenken waar ik het op wil bergen, het dan opbergen en weer teruggaan. Dat gaat me veel te langzaam!” Gelukkig heb ik een wijze coach. Ze liet me 5 minuten opruimen, en zei toen tegen me: “Die tafel ziet er nu een stuk beter uit. Je bent goed opgeschoten. Je bent ook niet overprikkeld. Wat is nou eigenlijk je probleem. Het gaat toch goed?” Mijn stomverbaasde blik gleed over de tafel heen en ik zag wat ik al die tijd had gemist. Ik was zo gefocust op de details van het opruimproces, dat ik het belangrijkste over het hoofd had gezien. Ze had gelijk. Het ging gewoon goed, en echt niet langzaam! Een last gleed van mijn schouders af, en ik zei trots: “Volgens mij kan ik gewoon goed opruimen”.

Trefwoorden

Over de auteur

Mariëtte

Mariëtte (1986) kreeg de diagnose autisme (ASS) toen ze 30 was. Ze maakt tijdens haar parttime werk optimaal gebruik van haar autistische eigenschappen. Echt tot rust komt ze pas als ze lekker creatief met haar handen bezig is, muziek luistert, zingt of orgel speelt.

Reageren

Je emailadres wordt niet gepubliceerd. Velden met een * zijn verplicht.

Reacties (2)

  • Marjan

    Beste Mariëtte,

    (Ook) Hier herken ik dingen:
    Het (te) snel en goed willen doen en snel gestrest raken.

    Geen reacties

  • Hans

    Wat ik heel erg goed herken is die vraag van een ander: Waarom?
    Ik was zelf ook bezig om mijn werktaken ook snel af te handelen. En wat niet gelukt was, deed ik in het weekend. Het heeft me echt geholpen om die vraag echt te beantwoorden, waarom leg je jezelf die extra druk op.
    Ik had er wel een antwoord op: als ik het snel wegwerk is het ook uit mijn hoofd. En dat geeft rust. Dus het liefst voor het slapen gaan.
    Maar morgen is er weer een dag, bleek me nog meer rust te geven.

    Heb je jezelf ook een beloning gegeven voor dat het zo goed lukt?

    Groet,
    Hans

    Geen reacties

Lees ook deze blogs

  • Martine

    Leren op je eigen voorwaarden

    Op een avond scroll ik door TikTok en zie ik een video van een jonge vrouw die trots haar “personal curriculum” toont: een lijstje met boeken over filosofie, een cursus aquarelleren, lessen Thais, en een dossier over duurzame mode. “Dit is wat ik wil leren,” zegt ze, “niet wat een systeem mij oplegt.” De comments […]
    Lees verder
  • Sabine

    Huisje-boompje-beestje-autodidact

    Wat bij Sabine begint met nieuwsgierigheid, eindigt in een studieobject. Over autodidactisch leren, houvast en Pippi Langskous-moed.
    Lees verder
  • Marten

    Autisme, koppigheid en leren van je fouten

    Marten verdwaalt vaak in een nieuwe omgeving. Hij leert dat hij dan om hulp mag vragen.
    Lees verder

Autisme is veelzijdig

Regelmatig plaatsen diverse bloggers interessante artikelen over autisme.

Meer informatie over het blog