Nu bezig:
Themamaand over hulpmiddelen
Bekijk activiteit

Krom vanbuiten, overeind vanbinnen

Geschreven door Daan

30 juni 2026
(laatst bijgewerkt op 22 juni 2026)

Autisme en het lichaam

Het klopt niet

Ik sta in de keuken en doe de afwas. Mijn handen bewegen automatisch en mijn hoofd valt even stil. Terwijl ik de borden schoonmaak, word ik me bewust van mijn houding. Vaak is me verteld dat krom staan niet goed is voor mijn rug. En omdat ik soms last heb van mijn onderrug zou dat hier vandaan kunnen komen. Daarom corrigeer ik mezelf. Borst vooruit. Schouders naar achteren. “Sta nou eens recht!” Voor mijn gevoel sta ik dan goed, maar als ik mijzelf weerspiegeld zie in het keukenraam, dan klopt dat dus niet met wat ik voel. Ik zie opgetrokken schouders. Een rug die licht bol staat en een lichaam dat voorover helt. Niet recht. Niet ontspannen. Verre van zoals het hoort.

Niet dezelfde taal

Hoe kan dat? Hoe kan mijn lichaam mij vertellen dat ik kaarsrecht sta, terwijl de spiegel iets heel anders laat zien? Die vraag houdt me bezig. Vaak hoor ik dat het komt doordat ik lang en slungelig ben. Dat zal vast meespelen, maar diep vanbinnen voel ik dat er meer aan de hand is. Op een of andere manier maak ik de link met autisme. Er zijn periodes waarin dit verwarring en onzekerheid geeft. Het voelt namelijk niet alsof ik me er niet genoeg voor inzet. Juist integendeel, het kost me namelijk veel moeite. Alsof mijn lichaam en mijn hoofd niet dezelfde taal spreken.

Proprioceptie

Ons lichaam heeft een systeem dat de hele dag actief is: proprioceptie. Dat is ons ‘zesde zintuig’. Het vertelt de hersenen waar onze armen, benen en romp zich bevinden zonder dat we hoeven te kijken of dat werkelijk zo is. Dankzij dat systeem kun je met je ogen dicht je neus aanraken. Bij mij werkt dat systeem, als ik overprikkeld ben, niet altijd even betrouwbaar. Dan lijkt mijn interne kompas een paar graden verschoven te zijn en prik ik in mijn oog in plaats van dat ik het puntje van mijn neus aanraak.

GPS

Bij mensen met autisme lijkt de verwerking van houdingsprikkels anders te verlopen. Stel je voor dat je lichaam een soort GPS heeft. Bij mij staat die soms verkeerd afgesteld. Er ontstaat een meetfout. Wanneer ik probeer rechtop te staan, sturen mijn spieren signalen naar mijn hersenen die aangeven “we spannen ons aan”. Mijn brein vertaalt die signalen als: “dit is maximaal” en het gevoel zegt: “Je staat overdreven recht”. De werkelijkheid is dat ik pas halverwege ben. Wat ik voel en wat ik zie lopen uit elkaar.

Hypotonie

Veel mensen in het autismespectrum blijken een lage spierspanning te hebben, hypotonie genoemd. Dat betekent dat de natuurlijke ruststand van het lichaam een beetje ingezakt is. Voor mij is ‘ontspannen staan’ een licht kromme houding. Om recht te staan moet ik mijn rompspieren actief aanspannen. Die aanspanning voelt heftig, alsof ik een houten pop ben. Mijn brein registreert: “dit klopt niet, dit is te veel.” Terwijl de buitenwereld alleen maar een kromme houding ziet.

Mismatch kalibreren

Die mismatch raakt me. Ik merk het extra sterk tijdens het dansen. Dansen vraagt snelle aanpassingen, veel prikkels en beweging. Mijn lichaam raakt dan snel de weg kwijt. En daarbovenop komt kritiek: “wat ben je een stijve hark. ”of: “je danst als een clown.” Dat doet pijn. Niet alleen door de woorden, maar omdat het bevestigt dat wat ik van binnen voel blijkbaar niet klopt met wat anderen zien. Het gevolg is onzekerheid. Lieg ik tegen mezelf zonder mij dat bewust te zijn? Ik betrap me erop dat ik constant spiegels of reflecterende oppervlakten zoek. Niet uit ijdelheid, maar als controlemiddel voor her-kalibratie. Even checken: hoe sta ik erbij? En bijna altijd volgt daarna schaamte over mijn lijf en over hoe ik eruitzie.

Stabiliteit ervaren

Die voortdurende controle is vermoeiend en voedt sociale angst. Gedachten als: “zie ik er raar uit?” en: “wat laat ik met mijn houding zien, wat ik vanbinnen anders voel?” De angst om door mijn houding verkeerd begrepen te worden, maakt sociale situaties zwaarder. Ik ben bezig met hoe ik eruitzie. Luisteren en meedoen wordt daardoor steeds lastiger. Soms is een ‘afwijkende’ houding geen fout, maar juist een onbewuste keuze van mijn lichaam. Gekromd staan, leunen of in elkaar zitten geeft een extra druk op mijn gewrichten. En dat heeft een kalmerende werking. Als ik mezelf dan dwing om ‘normaal’ te staan, raak ik die rust kwijt. Volgens de spiegel sta ik recht, maar vanbinnen voel ik me instabiel.

Inzicht

Het belangrijkste inzicht voor mij is dit: deze mismatch is geen gebrek aan wilskracht, het is neurologie. Mijn brein doet wat het kan met de signalen die het krijgt. Ik leer steeds meer te vertrouwen op de spiegel, niet op mijn gevoel. Als de spiegel zegt dat ik krom sta, geloof ik dat. Maar ik erken ook, dat de inspanning die ik voel echt is en niet ingebeeld. Ik merk dat houdingen, die een diepe druk geven, mijn lichaamsgevoel tijdelijk verbeteren. Het geeft mijn brein duidelijkere informatie over waar mijn lichaam is. En misschien wel het belangrijkste: ik zie de houding niet meer als ‘goed’ of ‘fout’ maar als regelaar van mijn energieniveau. In een vergadering kies ik ervoor om rechtop te zitten. Thuis mag mijn lijf zich herstellen. 

Mild zijn voor mezelf

De volgende keer dat ik me bewust word dat mijn gevoel niet klopt met wat ik zie, probeer ik milder voor mezelf te zijn. Mijn brein werkt keihard. Dat ik me overmatig recht voel terwijl ik nog krom sta, is geen zwakte. Ik hoef niet perfect recht te staan om waardevol te zijn. De wereld ziet misschien een kromme rug. Ik weet hoeveel kracht het kost om te blijven staan. En die kracht telt zwaarder dan een kaarsrechte houding.

Trefwoorden

Over de auteur

Daan

Daan is getrouwd, heeft een gezin en goed werk – alles lijkt van de buitenkant goed te gaan, maar van binnen loopt er veel vast. Na vier jaar therapie en boven de 50 krijgt hij de diagnose autisme en gaat op zoek naar zichzelf.

Reageren

Je emailadres wordt niet gepubliceerd. Velden met een * zijn verplicht.

Reacties (8)

  • Henri

    Herkenbaar Daan!

  • Hans

    Hallo Daan,
    Weer een hele herkenbare blog. Ik moest gelijk denken aan een stukje over prikkelverwerking (deel 8 coördinatie) op de site van Sanne, “Een beetje bijzonder”.
    Daar kwam ook nog het woord dyspraxie in voorbij.
    Veel trainen maakt de verbinding tussen je hoofd en je lichaam echt beter, heb ik zelf ervaren. Maar naast lichamelijk stabieler, heeft het me ook geestelijk stabieler gemaakt, denk ik.

  • Richard

    Mooi geschreven. Ik herken wel eea. Thuis ontspannen betekent ‘bankhangen’. Dan zijn mijn rug en benen ondersteund en kan ik me op andere dingen richten dan mijn houding. Langer staan is ook probleem, als ik me op de omgeving moet concentreren ‘zakt’ mijn ruggenwervel ‘in’ en krijg ik lage rugklachten. Goed staan gaat niet automatisch.

  • Sabine

    Wat interessant, en een opluchting om hierover te lezen! Ik herken dit namelijk en vroeg mezelf ook af waarom ik het, in mijn geval, zo ‘zwaar’ vind om rechtop te zitten en staan. Liever leun ik staand ergens tegenaan of zittend wat achterover en dat is dus logisch 🙂
    Dankjewel voor dit inzicht!

Lees ook deze blogs

  • Esther

    De kunst van het evenwicht, een zoektocht

    Het evenwicht vinden, dat is iets waar Esther al een tijdje mee worstelt. Die worsteling leidt tot een belangrijk inzicht.
    Lees verder
  • Natascha

    Ik zie, ik zie wat jij niet ziet

    “Natascha heeft een vorm van gezichtsblindheid. Haar wereld wordt bevolkt door mensen zonder gezichten. Dit leidt tot vervreemding, maar Natascha heeft er mee leren omgaan.”
    Lees verder
  • Eileen

    Mijn lijf en ik

    Het leven begon voor Eileen alsof ze los stond van haar lichaam. Tegenwoordig is het als wijze wegwijzer een waardevol deel van haar wezen.
    Lees verder

Autisme is veelzijdig

Regelmatig plaatsen diverse bloggers interessante artikelen over autisme.

Meer informatie over het blog