Nu bezig:
Themamaand over hulpmiddelen
Bekijk activiteit

Autistische stoornis

Autismewoordenboek Ontwikkeling Kritiek

Belang

In autismestudies is ‘autisme’ uiteraard een belangrijk concept. De term is zo’n 100 jaar oud. In de psychiatrie verwees het eerst naar een symptoom van schizofenie, daarna naar een apart syndroom en vandaag de dag naar een spectrum van verschillende stoornissen.

Autismewoordenboek

Herkomst van het begrip “autisme”

“De naam en het begrip “autisme” stammen van Bleuler, die een belangrijk symptoom van schizofrenie zo noemt en daaronder samenvat dat schizofrenen het contact met de omgeving verliezen en alleen “zichzelf zijn”, geen levendig onderdeel van een groter geheel.”

– Hans Asperger

“De conditie van deze elf kinderen verschilt van de reeds bekende diagnose kinderschizofrenie. De kenmerken vormen een uniek “syndroom” dat nog niet eerder gerapporteerd is. De fundamentele stoornis in deze kinderen is hun onvermogen om zichzelf op de gebruikelijke manier te verhouden tot andere mensen.”

– Leo Kanner

“Mijn man valt ook in het spectrum. Het is pas twee jaar geleden dat hij de diagnose heeft.”

– Carla

“Het idee van autisme is ongrijpbaar. Het is goed onderzocht, maar het blijft een mysterie wat de essentie er van is. ”

– Berend Verhoeff

Ontwikkeling

  1. Bleuler

    De term autisme werd voor het eerst gebruikt door de Zwitserse psychiater Eugen Bleuler. Hij gebruikt de term om een belangrijk symptoom van schizofrenie te beschrijven: je terugtrekken uit het contact met anderen in een interne wereld van fantasie en waangedachten. Door dit boek werd ‘autisme’ al snel een populair concept in de Duitstalige psychiatrie.

  2. Asperger & Kanner

    Eind jaren dertig, begin jaren veertig werd de term voor het eerst gebruikt voor wat we vandaag de dag autisme noemen. De Zwitserse kinderarts Hans Asperger en de Oostenrijks-Amerikaanse kinderpsychiater Leo Kanner gebruikten beide, onafhankelijk van elkaar, de term van Bleuler om een syndroom aan te duiden dat leek op schizofrenie, maar volgens hen toch een andere diagnostische categorie was.

  3. DSM

    Vanaf het verschijnen van de eerste editie van het diagnostische handboek DSM wordt autisme opgenomen als symptoom of subcategorie van kinderschizofrenie en vanaf DSM-3 als aparte diagnostische classificatie, met daaronder verschillende subtypes van autisme. Zie voor de precieze ontwikkeling onze tijdlijn.

  4. NAS

    De Britse ouderorganisatie National Autistic Society (NAS) introduceert het puzzelstukje als symbool voor autisme als ‘onbegrijpbaar raadselachtige’ (puzzeling) conditie.

  5. Wing & Gould

    De Britse onderzoekers Lorna Wing en Judith Gould stellen het idee van autisme als een spectrum voor, om zo te kijken naar het profiel van het kind in plaats van naar het label dat het beste past.

Samenstelling

Het woord autisme is een samenstelling van de Griekse woorden “autos” en “ismos”. Autos is het Griekse woord voor “zelf”, zoals in het woord “automobiel” wat “zelfbewegend” betekent. Ismos is een achtervoegsel, dat gebruikt wordt op zelfstandige naamwoorden te vormen van woorden die uit een andere taal geleend zijn. Het kan wijzen op een proces of toestand.

 

Bij Bleuler verwijst “autisme bij schizofrenen” naar (1) het proces van terugtrekking van affectief contact met de ander naar een betrokkenheid op je zelf of (2) de toestand van zo teruggetrokken zijn.

 

Asperger verbindt het woord “autistisch” met “psychopathie” of “psychopatisch persoonlijkheidstype”. De term “persoonlijkheidstype” verwijst naar een geheel van kenmerken die een bepaad type persoonlijkheden gemeenschappelijk heeft. Aspgerger spreekt van “typische (persoonslijkheids)kenmerken die de kinderen gemeenschappelijk hebben”.

 

De term “pathalogie” verwijst naar een schadelijke afwijking of verstoring van een bepaalde functie. Een persoonlijkheidstype is “pathalogisch” wanneer er in het type persoonlijkheid sprake is van een verstoring van een of meerdere psychische functies.

 

Kanner schrijft over autisme als bestaand uit “een aantal essentiële gemeenschappelijke kenmerken die samen een syndroom vormen.” De term ‘syndroom’ verwijst naar een ziektebeeld: een verzameling van steeds tezamen voorkomende functieverstoringen.

 

Bij beide verwijst “autistisch” naar “gekenmerkt door een verstoring van het affectieve contact zoals in schizofrenie”.

 

Autisme is dus “een geheel van kenmerken die samen een persoonlijkheidstype vormen, waarvan een verstoring van de affectieve functie zoals in schizofrenie het centrale kenmerk is”.

Kritiek

Betekenis voor autismevriendelijk Nederland

In autismevriendelijk Nederland houden mensen er rekening mee dat ‘autisme’ verwijst naar een syndroom dat veel mensen een levenslange lijdensdruk geeft. Daarom gaan ze met respect om met afgeleide woorden als ‘autist’ en ‘autistisch’. Even als bij ‘kanker’ wordt het niet gepast gevonden om het als scheldwoord te gebruiken of om het woord neerbuigend te gebruiken.